# Kleurruimten

Dit hoofdstuk geeft informatie over wat kleurruimten zijn, welke kleurruimten er in &chalk; beschikbaar zijn en wat u moet onthouden wanneer u ze gebruikt.

## Inleiding in kleurruimten

### Wat is een kleurruimte?

Kort gezegd, is een kleurruimte een manier om kleuren te representeren door een aantal parameters te specificeren. Als parameters kan men bijvoorbeeld de hoeveelheid rood, groen en blauw licht, die nodig is om de kleur te maken, kiezen, het resultaat is dan de algemeen bekende RGB-kleurruimte. Dit kan gezien worden als een driedimensionale ruimte, waarin elk van de rode, groene en blauwe lichtcomponenten een as in de kleurruimte is. Een kleur correspondeert dan met een bepaald punt in deze kleurruimte, gedefinieerd door de coördinaten op de drie assen.

Preciezer geformuleerd: een kleurruimte is een combinatie van een kleurmodel, dat aangeeft welke assen aanwezig zijn, en een indeling, die aangeeft welke waarden met welke kleuren overeenkomen.

Niet elke kleur kan in elke kleurruimte gerepresenteerd worden. Sommige kleurruimten definiëren meer, of andere kleuren, dan andere kleurruimten. De verzameling kleuren die gerepresenteerd kan worden in een bepaalde kleurruimte wordt het gamut (het spectrum) van de kleurruimte genoemd. Omdat spectra zeer verschillend kunnen zijn, is er geen garantie dat afbeeldingen in een bepaalde kleurruimte naar een andere kleurruimte geconverteerd kunnen worden zonder dat bepaalde keuren vervangen moeten worden door andere kleuren, zelfs als ze op hetzelfde kleurmodel gebaseerd zijn.

## Beschikbare kleurruimten

In &chalk; zijn kleurruimten beschikbaar die gebaseerd zijn op de RGB-, CMYK-, Lab-, LMS-, YCbCr en GRAY-kleurmodellen. Deze worden in dit gedeelte kort beschreven.

### De RGB-kleurmodellen

De afkorting RGB staat voor Red, Green, Blue, en het kleurmodel met deze naam verwijst naar de drie lichtcomponenten die in beeldbuizen (televisie, computermonitors, enzovoort) uitgezonden worden om een bepaalde kleur te creëren. Dit kleurmodel wordt standaard door bijna alle tekentoepassingen gebruikt.

Wanneer een kleur in het RGB-model gedefinieerd wordt, worden de rode, groene en blauwe componenten gespecificeerd. Als alle componenten afwezig zijn (elke component wordt met een intensiteit van 0 procent uitgezonden, dus helemaal geen licht), is de kleur puur zwart. Als alle componenten volledig aanwezig zijn (een intensiteit van 100 procent), is de kleur puur wit. Als er éékleur aanwezig is met de volledige intensiteit en de andere twee zijn afwezig, wordt de pure respectievelijke kleur verkregen.

Nog twee voorbeelden: als rood en groen beide met een intensiteit van 100 procent uitgezonden worden, en blauw wordt niet uitgezonden, wordt puur geel verkregen. Een kleur waarvan alle drie de componenten dezelfde intensiteit hebben, is een grijstint.

Er zijn diverse kleurruimten die het RGB-model implementeren. De zogeheten RGB8-kleurruimte bijvoorbeeld, representeert elke kleur met 8 bits per component. Omdat 8 bits 256 aparte waarden toestaan, is het totale aantal van verschillende kleuren die in deze kleurruimte kan worden gespecificeerd 256 (rood)* 256 (groen) * 256 (blauw), of ongeveer 16.7 miljoen kleuren. In &chalk; zijn een paar RGB-kleurruimten beschikbaar, bijvoorbeeld RGB32, die 4.2 miljard waarden per component kan onderscheiden.

### Het CMYK-kleurmodel

CMYK is de afkorting van Cyan, Magenta, Yellow, blacK (hoewel de K officieel voor Key staat, wordt black vaker gebruikt). Dit kleurmodel is gebaseerd op inkt: een keur wordt gespecificeerd door de hoeveelheid inkt die nodig is, zodat een een punt bij waarneming die kleur heeft.

Omdat CMYK-kleuren door printers gebruikt worden, terwijl RGB-kleuren op het scherm gebruikt worden, wil men vaak RGB-kleuren converteren naar CMYK-kleuren. Dit kan niet altijd helemaal correct gedaan worden, daarom kunnen afgedrukte afbeeldingen er heel anders uitzien dan op het scherm.

### Het L*a*b*-kleurmodel

Dit kleurmodel gebruikt de drie parameters per kleur: de luminantie of helderheid (L*, tussen 0 voor zwart en 100 voor wit), de positie tussen absoluut rood en absoluut groen (a*, negatief voor kleuren die dichter bij groen liggen en positief voor kleuren die dichter bij rood liggen), en de positie tussen geel en blauw (b*, negatief voor kleuren die dichter bij blauw liggen en positief voor kleuren die dichter bij geel liggen).

### Het LMS-kleurmodel

Dit model is gebaseerd op de bijdrage van feitelijke lichtgolven aan de kleur. Het menselijk oog is gevoelig voor drie soorten lichtgolven, die onderscheiden worden naar golflengte: lang (L), midden (M) en kort (S van "short"). De gevoeligheid van het oog voor een bepaalde kleur in deze golflengtes kan aangeduid worden in L-, M- en S-coördinaten.

### Het YCbCr-kleurmodel

Het YCbCr-model wordt vaak gebruikt in videosystemen. De parameter Y geeft de luminantie of helderheid van de kleur aan (die gezien kan worden als een grijstint), de parameters Cb en Cr geven de kleurtoon aan: Cb plaatst de kleur op een schaal tussen blauw en geel, Cr plaatst de kleur op een schaal tussen rood en groen.

### Het Gray-kleurmodel

Het Gray-kleurmodel representeert de kleuren als grijstinten (met zwart en wit aan de uiteinden).